Mózg gadzi a trema: dlaczego stres niszczy prezentacje?
Dlaczego podczas prezentacji pojawia się pustka w głowie, mimo że jesteś dobrze przygotowany? Ten artykuł wyjaśnia, jak działa mózg gadzi, autonomiczny układ nerwowy i mechanizmy stresu, które w sytuacji wystąpienia publicznego mogą „odcinać” logiczne myślenie i pamięć. Pokazuję, dlaczego trema jest naturalną reakcją biologiczną, co na ten temat mówią badania naukowe oraz dlaczego stres nie oznacza braku kompetencji. Dowiesz się również, dlaczego w wystąpieniach publicznych kluczowe jest zarządzanie ciałem, oddechem i energią – oraz jak można się tego nauczyć w praktyce.
Spis treści
Dlaczego stres pojawia się mimo przygotowania?
Dlaczego tak się dzieje?
Jesteś świetnie przygotowany, przygotowana. Wszystko wiesz, ćwiczysz przed wystąpieniem, przed prelekcją, przed prezentacją. A potem wychodzisz – albo nawet zanim wyjdziesz – już czujesz ten ucisk, kłucie, rozlewającą się truciznę w brzuchu.
Objawy stresu podczas wystąpienia publicznego
Kiedy wychodzisz, czujesz, że głupiejesz, że gubisz kontakt wzrokowy. Skaczesz wzrokiem po ludziach albo patrzysz gdzieś w trzeci wymiar. Przyspieszasz, pędzisz. Oddech jest spłycony i nie wiesz, co powiedzieć.
Gubisz się i widzisz wszystkie objawy stresu.
Dlaczego tak się dzieje?
Autonomiczny układ nerwowy i mózg gadzi
Dlatego, że mamy układ nerwowy.
Autonomiczny układ nerwowy. I jego najstarsze struktury, zwane mózgiem gadzim, które są odpowiedzialne za twoje przeżycie. Moje przeżycie. Każdego z nas.
Kora nowa vs mózg gadzi – gdzie jest Twoja wiedza?
Te struktury są silniejsze. Mają większy wpływ na to, jak się zachowujesz i jak funkcjonujesz, niż mózg ludzki – czyli kora nowa, najbardziej rozwinięte, zewnętrzne struktury odpowiedzialne za pamięć, myślenie i świadome przetwarzanie informacji.
To wszystko, co wiesz, znajduje się właśnie w tych nowych strukturach. Twoje logiczne, racjonalne myślenie jest tam. Natomiast mózg gadzi jest pod nimi. I ma pierwszeństwo.
Dlaczego w stresie pojawia się „czarna dziura”?
Jeżeli więc twój mózg gadzi czuje się zagrożony, zestresowany – w skrócie, wiesz co robi? Odcina korę przedczołową. Tę, która w największym stopniu odpowiada za to, czego potrzebujesz do prezentacji. Odcina korę nową, w której są procesy przypominania i myślenia.
W efekcie pojawia się czarna dziura. Nic nie pamiętasz i czujesz się jakbyś kompletnie stracił, straciła zdolność myślenia.
I to jest normalne. To jest okej.
Co na ten temat mówią badania?
Ten mechanizm jest dobrze opisany w neuronauce.
Badania pokazują, że wysoki poziom stresu osłabia funkcjonowanie kory przedczołowej – tej części mózgu, która odpowiada za pamięć roboczą, logiczne myślenie i świadome mówienie. W stresie organizm priorytetowo uruchamia struktury odpowiedzialne za przetrwanie, kosztem procesów poznawczych.
Kluczowy artykuł opisujący to zjawisko: https://www.nature.com/articles/nrn2648
Mózg gadzi – działanie zamiast myślenia
W bardzo dużym stresie twój mózg gadzi chce, żebyś działał, działała – a nie żebyś myślał.
Jeżeli nagle obracasz się i widzisz pędzącą na ciebie ciężarówkę, nie masz myśleć. Masz uciekać. Masz działać.
Jeżeli dotykasz ognia, masz natychmiast zabrać rękę.
Jeżeli coś cię gryzie i jest mniejsze od ciebie – masz to strącić, walczyć, działać. A nie analizować.
Za to odpowiada twój mózg gadzi.
Czy da się zarządzać stresem i tremą?
Więc wszystko jest z tobą w porządku. Problem polega na tym, że nie potrafisz zarządzać autonomicznym układem nerwowym i mózgiem gadzim.
A są na to sposoby.
Być może słyszałeś, słyszałaś o mnichach, którzy odparowują mokre szmaty siedząc na mrozie. Albo o Wimie Hofie, który biega z ludźmi po górach w ekstremalnych warunkach.
Jak to możliwe, że można wpływać na temperaturę ciała, ciśnienie tętnicze czy oddech – skoro odpowiada za nie autonomiczny układ nerwowy?
Oddech kontrolować jest stosunkowo prosto. Ale czy można wpływać na resztę? Kontrolować to może za dużo powiedziane – ale wpływać na tyle, by osiągać pożądane efekty?
Da się.
Tak samo podczas prezentacji, wystąpień, prelekcji czy konferencji.
Hormony stresu, odwagi i motywacji
Da się tak zarządzać i wpływać na swoje ciało, żeby zmienić mechanizmy odpowiedzialne za uwalnianie kortyzolu – hormonu stresu – oraz wzmacniać działanie testosteronu, hormonu odwagi.
Można wpływać na neuroprzekaźniki takie jak dopamina – odpowiedzialna za nagrodę i motywację – czy serotonina i endorfiny, związane z poczuciem zadowolenia, dobrostanu i energii.
W dużym uproszczeniu – na to wszystko da się wpływać. I są na to konkretne techniki.
Jak możesz nauczyć się tym zarządzać?
Masz dwie opcje teraz.
Albo szkolenie z wystąpień publicznych i prezentacji biznesowych u mnie, na którym trenujemy, ćwiczymy, dowiadujesz się, dostajesz techniki i narzędzia.
Albo mój kanał na YouTube, gdzie wrzucam kolejne materiały i know-how.
Chodzi o to, żebyś miał, miała bardzo dobre rozumienie psychologicznego procesu odpowiedzialnego za stres, tremę, odwagę, energię i spokój.
Do miłego zobaczenia.
Najczęstsze błędy
myślenie, że stres „sam zniknie”
próba opanowania tremy siłą woli
ignorowanie ciała i oddechu
skupienie wyłącznie na treści slajdów
Dla kogo to NIE jest
Ten materiał nie jest dla osób, które:
nie chcą ćwiczyć i trenować
szukają magicznej sztuczki
nie są gotowe pracować z ciałem i emocjami
Co warto wiedzieć na temat stresu podczas prezentacji?
Z Tobą jest wszystko w porządku.
Trema to reakcja ochronna organizmu.Stres da się regulować.
Przez ciało, oddech i praktykę.Spokój na scenie jest trenowalny.
To kompetencja, nie talent.
Źródła i inspiracje
Arnsten A. (2009), Nature Reviews Neuroscience
neuronauka stresu i autonomiczny układ nerwowy
doświadczenie trenerskie autora
WIDEO - obejrzyj zamiast czytać
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego zapominam treść prezentacji?
Czy trema oznacza brak kompetencji?
Czy da się nauczyć panować nad stresem?
Super, że chcesz się rozwijać!
Zrób krok dalej - zapisz się do newslettera.
Zyskaj dostęp do eksperckiej wiedzy + zestaw 5 testów kompetencji online gratis.
Dziękujemy. Szykujemy już wysyłkę testów!
Masz pytanie do autora? Potrzebujesz porady? Napisz do mnie!